ΑΣΓΚΑΡ ΦΑΡΑΝΤΊ – Ο ΕΜΠΟΡΑΚΟΣ (THE SALESMAN – FORUSHANDE) [2016]

The Salesman greek poster sm

Ασγκάρ Φαραντί – Ο Εμποράκος (THE SALESMAN – Forushande) [2016]

Σκηνοθεσία: Ασγκάρ Φαραντί

Σενάριο: Ασγκάρ Φαραντί

Πρωταγωνιστούν: Σαχάμπ Χοσεϊνί, Ταρανέ Αλιντουστί, Μπαμπάκ Καρίμι, Μίνα Σαντάτι, Φαρίντ Σαϊτζαντιχοσεϊνί, Σιρίν Αγκακάσι

Διάρκεια: 125

Χώρα: Ιράν, Γαλλία

Είδος: Δράμα

Πρεμιέρα: 12 Ιανουαρίου 2017

Ένα ζευγάρι ιρανών ηθοποιών υφίσταται κάτι τραυματικό μέσα στο διαμέρισμά του, οδηγώντας σε μια ιστορία εκδίκησης, την οποία ο Φαραντί αφηγείται με τον γνωστό καθηλωτικό, αλλά κι εντελώς ανθρώπινο τρόπο.

THE SALESMAN ASGHARFARHADI PHOTO4©Habib Majidi SMPSP sm

Σπουδαίος σκηνοθέτης (και σεναριογράφος) ο Ιρανός. Στην νέα του ταινία –μετά το γαλλικό «διάλειμμα» με το «Παρελθόν» – ο Φαραντί επιστρέφει στην γενέθλια Τεχεράνη και στις λεπτές αποχρώσεις που σκιαγραφούν απτούς, ρεαλιστικούς χαρακτήρες καθημερινών ανθρώπων, αλλά και τη διαστρωμάτωση της ιρανικής κοινωνίας. Ο Εμάντ (Χοσεϊνί, βραβείο ερμηνείας στις Κάννες) και η γυναίκα του, Ράνα (Αλιντουστί) είναι δυο κουλτουριάρηδες ηθοποιοί του θεάτρου που ετοιμάζονται για το ανέβασμα του «Θανάτου του εμποράκου» του Άρθουρ Μίλερ. Το κλασικό θεατρικό του μεγάλου Αμερικανού, εκτός του ότι φιγουράρει τμηματικά στον τίτλο της ταινίας, μπαινοβγαίνει στη δράση μέσα από την ιρανική παράσταση –στην οποία, οι γυναίκες παίζουν με καλυμμένο κεφάλι, και το ημίγυμνο κάποιων σκηνών, φυσικά… παρακάμπτεται. Στο ξεκίνημα της ταινίας, το ζευγάρι αναγκάζεται να εγκαταλείψει κακήν-κακώς το ευρύχωρο μοντέρνο διαμέρισμά του, καθώς η πολυκατοικία τους αρχίζει να παρουσιάζει ρωγμές εξαιτίας της εκσκαφής στο διπλανό οικόπεδο (η φρενήρης, άναρχη ανοικοδόμηση της Τεχεράνης σε όλο της το μεγαλείο).

THE SALESMAN ASGHARFARHADI PHOTO DSC 0634©Habib Majidi SMPSP sm

Μέσω ενός συνάδελφου ηθοποιού (Καρίμι), το ζευγάρι εγκαθίσταται σε μικρό διαμέρισμα, στο οποίο έμενε μέχρι πριν από πολύ λίγο μια γυναίκα με μικρό παιδί, όπως μαρτυρούν κάτι παιδικές ζωγραφιές στον τοίχο. Εκείνο που ο συνάδελφος παραλείπει να τους πει, είναι ότι η προηγούμενη νοικάρισσα ήταν προφανώς πόρνη (η λέξη δεν ξεστομίζεται ποτέ) κι έφυγε λόγω διαμαρτυρίας των γειτόνων. Ένα βράδυ, που η Ράνα κάνει ντους μόνη στο σπίτι, δέχεται επίθεση από κάποιον άντρα. Κι αν και ποτέ δεν αναφέρεται ξεκάθαρα, πιθανότατα βιάζεται από τον εισβολέα. Το ζευγάρι αποφασίζει να μην πάει στην αστυνομία (η γραφειοκρατία, η ντροπή…), η δε παθούσα θέλει απλώς να πάνε παρακάτω (ούτε αντικαταστάτρια για την παράσταση δεν επιθυμεί). Ο Εμάντ, όμως, παίρνει την υπόθεση κατάκαρδα. Όχι τόσο για το κακό που βρήκε την γυναίκα του, όσο για το πλήγμα που υπέστη η τιμή του.

THE SALESMAN ASGHARFARHADI PHOTO DSC 0264©Habib Majidi SMPSP sm

Η αναζήτηση του ενόχου-εισβολέα από τον Εμάντ, με φόντο την χαοτική κίνηση στους δρόμους της Βαγδάτης, σηματοδοτούν την έναρξη του δεύτερου και πιο δυνατού μέρους της ταινίας. Με τις σκηνές από την παράσταση του «Εμποράκου» να επανέρχονται (λειτουργικότατα) κάθε τόσο, ο Φαραντί ακολουθεί τον… ιρανό εμποράκο-ηθοποιό προς την καθηλωτική κορύφωση του φινάλε μέσα στο άδειο παλιό διαμέρισμα του ζευγαριού με συμπρωταγωνιστή έναν νεοεισερχόμενο χαρακτήρα, που υποδύεται εξαιρετικά ο Σαϊτζαντιχοσεϊνί. Με καταπληκτικό σκηνοθετικό ρυθμό, που σε αναγκάζει να σκύψεις με ενδιαφέρον σε κάθε αμελητέα πτυχή της ζωής των ηρώων (εξαιρετικές οι σκηνές στο γυμνάσιο, όπου διδάσκει ο Εμάντ, ας πούμε), ο Φαραντί παραδίδει ένα πυκνό μα τρομερά εύληπτο σχόλιο πάνω στην χαμένη τιμή, τις εμμονές, τις δυναμικές του ζευγαριού, αλλά και της ευρύτερης οικογένειας –είτε πρόκειται για μια κυριολεκτική οικογένεια, είτε για την μεταφορική των θεατρίνων. Ωραίο σινεμά.

Τατιάνα Καποδίστρια

http://tospirto.net/cinema/movie/2046

O EMPORAKOS assets 420 55149960 13145 smct

Ασγκάρ Φαραντί – Ο Εμποράκος (The Salesman)

Πόλυ Λυκούργου 09/01/2017

του Ασγκάρ Φαραντί

Ιράν, 2016

Παραγωγή: Αλεξάντρ Μαλέ-Γκι, Ασκγάρ Φαραντί

Σκηνοθεσία: Ασγκάρ Φαραντί

Σενάριο: Ασγκάρ Φαραντί

Φωτογραφία: Χοσέιν Τζαφαριάν

Μοντάζ: Χαγιεντέ Σαφιγιάρι

Μουσική: Σατάρ Οράκι

Πρωταγωνιστούν: Ταρανέ Αλιντουστί, Σαχάμπ Χοσεϊνί

Διάρκεια: 125 λεπτά

Διανομή: Seven Films

Salesman 607 2 ct

Ο Ασγκάρ Φαραντί παρατηρεί το σύγχρονο Ιράν με το μοναδικό του βλέμμα – άνδρες, γυναίκες, χώρα σε κατεδάφιση. Ρόλοι, σύμβολα, παραδόσεις που πρέπει να επαναξεταστούν. Ποιος είναι ο ρόλος του σύγχρονου άντρα; Ποια η – όποια – επιτυχία του; Βραβείο Καλύτερου Σεναρίου στο 69ο Φεστιβάλ Καννών.

Ο Εμάντ και η Ράνα πετάγονται ένα βράδυ αλαφιασμένοι από τον ύπνο τους: η πολυκατοικία τους καταρρέει, τα θεμέλια τρίζουν, ρωγμές χαράζουν τις κολώνες, το διαμέρισμά τους δεν είναι πλέον ασφαλές. Εκείνος δάσκαλος τα πρωινά στο Γυμνάσιο της γειτονιάς, εκείνη συμπρωταγωνίστριά του τα βράδια στον ερασιτεχνικό τους θεατρικό θίασο. Αυτή την εποχή ανεβάζουν τον «Θάνατο του Εμποράκου» του Αρθουρ Μίλερ και το εν ζωή νεαρό ζευγάρι ερμηνεύει το μεσήλικο του έργου – Ο Εμάντ παίζει τον αποτυχημένο «Γουίλι Λόμαν», η Ράνα την απογοητευμένη γυναίκα του «Λίντα». Την επόμενη μέρα από την εκκένωση του κτιριού τους, ένας συνάδελφος από το θίασο τούς βρίσκει μία λύση στο στεγαστικό τους πρόβλημα: ένα δικό του διαμέρισμα άδειασε και μπορούν να μετακομίσουν άμεσα. Μόνο που η προηγούμενη ένοικος έχει αφήσει εκεί τα πράγματά της, είχε φύγει και η ίδια βιαστικά. Ο Εμάντ και η Ράνα μετακομίζουν, όσο οι γείτονες ψιθυρίζουν βιτριολικά σχόλια: η πρώην είχε αφήσει φήμη, είχε πολλούς άντρες επισκέπτες, ήταν πόρνη.

salesman ct

Ο Εμάντ και η Ράνα δεν δίνουν σημασία μέχρι που κάτι τραγικό συμβαίνει. Οσο η γυναίκα είναι μόνη σπίτι το πρώτο βράδυ και τον περιμένει άμεσα να γυρίσει, ξεκλειδώνει την πόρτα και μπαίνει στο μπάνιο. Μόνο που αντί για τον άντρα της μπαίνει ένας πρώην «πελάτης» της παλιάς ενοίκου. Ο,τι ακολουθεί θα παραμείνει μυστήριο. Τη βίασε; Απλά της επιτέθηκε; Κι αν τίποτα δεν έγινε, γιατί άφησε χρήματα στο κομοδίνο; Το μόνο που ο Εμάντ γνωρίζει είναι ότι παρέλαβε τη γυναίκα του από το νοσοκομείο με τραύματα – σωματικά και ψυχολογικά. Δεν ξέρει πώς να αισθανθεί, δεν ξέρει πώς να τη στηρίξει, δεν ξέρει πώς να συμπεριφερθεί «ως άντρας». Ενας καλλιεργημένος, νέος Ιρανός που νομίζει ότι έχει κάνει βήματα μπροστά από τις σωβινιστικές παραδόσεις της χώρας του, κοιτά τη γυναίκα του με ενοχές, οργή και σάστισμα. Η μόνη διέξοδος; Να βρει τον ένοχο και να εκδικηθεί.

Ο Ασγκάρ Φαραντί («Ενας Χωρισμός», «Το Παρελθόν») επιστρέφει στην Τεχεράνη και σ’ ένα ακόμα οικογενειακό, προσωπικό δράμα που όμως συμβολίζει πολλά περισσότερα. Αν η ιστορία του Εμάν και της Ράνα είναι το περίγραμμα του οικοδομήματος της ταινίας, το παλιό Ιράν είναι τα σαθρά του θεμέλια, η κρίσιμη μεταβατική περίοδος της χώρας οι ρωγμές, και οι ρόλοι του άντρα και της γυναίκας όπως τους αντιλαμβάνεται η νέα (θεωρητικά πιο ανοιχτόμυαλη) περσική γενιά, το τσιμέντο του – θα αντέξουν ή θα καταρρεύσουν; «Αυτή η πόλη» ψελλίζει στην αρχή της ταινίας ο Εμάντ. «Ισως πρέπει να την ισοπεδώσουμε και να αρχίσουμε από την αρχή…»

Salesman 607 1 bgct

Χωρίς να το καταλάβει, έχει προλογίσει αυτό που θα συμβεί στη σχέση του, στο γάμο του, στην αυτοεκτίμησή του. Η επίθεση στη γυναίκα του θα ανάψει το φυτίλι μέσα του και θα ανατινάξει όλες τις δομές, σύμβολα και σχήματα με τα οποία, ως μορφωμένος άνθρωπος και καλλιτέχνης, πίστευε ότι δε θα αναμετρηθεί ποτέ. Τι τον κάνει σωστό άντρα; Πόσο απέτυχε κι ο ίδιος που δεν προστάτευσε τη γυναίκα του; Πόσο δίκαιο είναι να νιώθει θυμό ή ντροπή και για την ίδια; Είναι μολυσμένη; Είναι θύμα; Εκείνος τι να κάνει; Τι πρέπει να κάνει; Πώς δε θα την απογοητεύσει; Πώς δε θα απογοητεύσει τον εαυτό του;

Για αυτό κι ο τίτλος της ταινίας και το θεατρικό έργο που επέλεξε ο Φαραντί δεν είναι καθόλου τυχαία. Ο «Γουίλι», ο «Εμποράκος» του Αρθουρ Μίλερ είναι ένας από τους πιο αρχετυπικούς θεατρικούς χαρακτήρες, ένα από τα πιο τραγικά, σκοτεινά σύμβολα του τσακισμένου ανδρισμού που ήθελε τον άντρα ήρωα, επιτυχημένο, δυνατό. Ο Γουίλι είναι ο άντρας που απέτυχε – στη σύγκρουση με τον εαυτό του στη σύγκριση με το άπιαστο, άδικο αμερικανικό όνειρο. Απογοήτευσε τους γιους του, τη γυναίκα του, τον εαυτό του. Ο Εμάντ μπορεί να ξεκινά από άλλη κοινωνική αφετηρία, αλλά βρίσκεται σ’ ένα παράλληλο μονοπάτι και στο ίδιο σταυροδρόμι. Μπορεί η οικονομική επιτυχία να μην είναι το ζητούμενο εδώ, αλλά και πάλι ο ανδρισμός καλείται να βρει το σωστό ορισμό για να αναμετρηθούν απέναντί του οι ήρωες και να επιβιώσουν ή όχι.

Κι ο Φαραντί γράφει με τον γνωστό του πυκνό νατουραλιστικό τρόπο – τόσο όσα λέγονται, αλλά ακόμα περισσότερο όσα παραμένουν ανείπωτα, σκεπασμένα κάτω από το μαντήλι μιας κοινωνίας που δεν είχε μάθει να τα επικοινωνεί. Ταυτόχρονα, σκηνοθετεί με ατμοσφαιρικό σασπένς και μαεστρία μέσα στους κλειστούς αρχιτεκτονικά δαιδαλώδεις χώρους αυτή την αναζήτηση ταυτότητας των αρσενικών (που φυσικά αφορά και τις γυναίκες, δε χρειάζεται διευκρίνηση ότι το ένα φύλο αντικατοπτρίζει το άλλο και στους ήρωες της ταινίας και στους θεατές που την παρακολουθούν) σαν ένα κλιμακούμενης έντασης αστυνομικό θρίλερ: ποιος το έκανε, πώς τον παγιδεύεις, πώς τον ανακρίνεις, πώς συγκεντρώνεις όλο το θίασο της τραγωδίας της ζωής σου σ’ ένα δωμάτιο και παρατηρείς πώς θα πέσει η αυλαία στην τελευταία πράξη. Γιατί ο Εμάντ δεν είναι ο μόνος που συγκρούεται με τον ανδρισμό του. Στην πιο καλογραμμένη και καλοπαιγμένη σεκάνς της ταινίας, καταρρέει και ο ένοχος – μαζί με όλα όσα θεωρούσε ότι του ανήκαν δικαιωματικά, ως «αρσενικό παλιάς κοπής». Μέσα από σπασμένα παράθυρα, εγκλωβισμένοι σε ερείπια, οι (αντι)ήρωες κάνουν την τελευταία τους υπόκλιση στους παλιούς τους εαυτούς: δεν είσαι ίδιος με την προηγούμενη γενιά, αλλά είσαι προϊόν της, έχεις ανυψώσει ανάστημα και χαρακτήρα πάνω στο υπόβαθρό της. Τέλος.

Η ταινία του Φαραντί θα μπορούσε να είναι το απόλυτο αριστούργημα. Δεν είναι. Επιχειρεί κάτι πολυεπίπεδο και είναι προς τιμή του, αλλά το κείμενό του (που ήταν τόσο σφαιρικά καλογραμμένο στον «Ενα Χωρισμό») έχει τρύπες. Οι ανδρικοί χαρακτήρες είναι εξαιρετικά ακριβείς, όμως ο ρόλος της γυναίκας-θύματος που απότομα μετατρέπεται σε γυναίκα που συγχωρεί δεν είναι εξίσου σύνθετα γραμμένος, συμπαγής, πιστευτός. Οπως, επίσης, το σύμβολο του «Θάνατου του Εμποράκου» είναι εξαιρετική σεναριακή ιδέα για να στηρίξει την όλη αλληγορία, όμως η σκηνοθετική του απόδοση μέσα στην ταινία δεν λειτουργεί όσο καλά κι ενσωματωμένα θα έπρεπε. Μοιάζει ξένο σώμα και πρέπει να κανείς να κάνει τη σύνδεση για να το αποδεχθεί.

Είναι όμως κάτι παραπάνω από σημαντικό, είναι απαραίτητο, ότι ο Φαραντί ανεβάζει μία παράσταση για τα μάτια του δυτικού θεατή και κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του ντόπιου λογοκριτή, έναν Εμποράκο με μαντήλες και κομμένες σκηνές και πόρνες ντυμένες από τον αστράγαλο μέχρι το λαιμό (αλλά απλώς φορώντας μια κόκκινη καπαρντίνα). Γιατί μας κάνει να ταρακουνηθούμε κι εμείς από τα δικά μας τσιμεντωμένα θεμέλια από όπου εκφέρουμε απόψεις εκ του ασφαλούς και να κοιτάξουμε λίγο τη θέα από ένα ανοιχτότερο σε διάλογο παράθυρο. Δεν έχουν όλοι το ίδιο προνόμιο. Κι όσα για εμάς είναι προβληματισμοί, για άλλους είναι προβλήματα.

http://flix.gr/cinema/the-salesman-review.html

o emporakos sm

Ο εμποράκος, του Ασγκάρ Φαραντί

Culturenow Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017

Η νέα ταινία του Ασγκάρ ΦαραντίΟ Εμποράκος, κυκλοφορεί στις ελληνικές αίθουσες την Πέμπτη 12 Ιανουαρίου 2017 από την SevenFilms.

Σύνοψη 

Ο Εμάντ και η Ράνα, αναγκάζονται να αφήσουν το ετοιμόρροπο διαμέρισμα τους και να μεταφερθούν σ’ ένα διαμέρισμα στην Τεχεράνη. Η σχέση τους αρχίζει να αλλάζει, ενώ η παράσταση που ανεβάζουν, Ο Θάνατος του Εμποράκου, συνεχίζεται.

ΑΣΓΚΑΡ ΦΑΡΑΝΤΙ 

Ο Ασγκάρ Φαράντι γεννήθηκε το 1972. Σκηνοθέτησε την πρώτη μικρού μήκους ταινία του σε ηλικία 13 ετών, ενώ ολοκλήρωσε συνολικά πέντε μικρού μήκους ταινίες πριν πάει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, όπου και ολοκλήρωσε τις θεατρικές του σπουδές. Το 1996 πήρε και το πτυχίο του στη Σκηνοθεσία για το Θέατρο. Ξεκίνησε άμεσα να δουλεύει σκηνοθετώντας τηλεοπτικές σειρές που έγραφε ο ίδιος, όπως η A Tale Of City (Dastane Yek Shahr). Το 2002, έγραψε και σκηνοθέτησε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, Dancing In The Dust (Raghss Dar Ghobar). Η ταινία απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας στο φεστιβάλ της Μόσχας την ίδια χρονιά.‘Ενα χρόνο αργότερα, ο Ασγκάρ Φαραντί ολοκλήρωσε το Beautiful City (Shahre Ziba), το οποίο απέσπασε το Μέγα Βραβείο στο φεστιβάλ της Βαρσοβίας. Η επόμενη ταινία του ήταν τα Πυροτεχνήματα την Τετάρτη (Fireworks Wednesday (Chaharshanbe Souri)) το 2005. Δύο χρόνια μετά, ακολούθησε το Τί Απέγινε η Έλλη (About Elly (Darbareye Elly). Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στο φεστιβάλ του Βερολίνου όπου κι απέσπασε την Αργυρή Άρκτο Καλύτερης Σκηνοθεσίας. Κυκλοφόρησε στη Γαλλία το 2009, όπου και σημείωσε περισσότερα από 100,000 εισιτήρια.

Μετά την επιτυχία του Τί Απέγινε η Έλλη, ο Ασγκάρ Φαραντί ξεκίνησε να γράφει το Ένας Χωρισμός (A Separations), το οποίο άρχισε να σκηνοθετεί το 2010. Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Βερολίνου, όπου και τιμήθηκε με τη Χρυσή Άρκτο Καλύτερης Ταινίας κι Αργυρή Άρκτο για το σύνολο του καστ. Αυτή ήταν μόνο η αρχή για τα περισσότερα από 70 Βραβεία που απέσπασε παγκοσμίως η ταινία, μεταξύ των οποίων και Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας, το Σεζάρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και τέλος, το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας. Η ταινία έγινε παγκόσμια επιτυχία, πρωτοφανές για Ιρανική ταινία. Στη Γαλλία, συγκέντρωσε περίπου 1,000,000 εισιτήρια σε 250 αίθουσες. Η ταινία κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 2011 και στις ΗΠΑ, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη επιτυχία σε ξενόγλωσση ταινία έως τότε. Την ίδια χρονιά, το περιοδικό Time συμπεριέλαβε τον Ασγκάρ Φαραντί στη λίστα με τους 100 ανθρώπους στον κόσμο που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή.

Καθώς η επιτυχία της ταινίας Ένας Χωρισμός συνεχιζόταν, ο Ασγκάρ Φαραντί μετακόμισε με την οικογένεια του στο Παρίσι, όπου κι άρχισε να δουλεύει το Παρελθόν (Le Passe (The Past)). Το Παρελθόν απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας στο φεστιβάλ Καννών (Μπερενίς Μπεζό), ενώ κυκλοφόρησε τη Γαλλία το 2013 σημειώνοντας ξανά περίπου στα 1,000,000 εισιτήρια. Η ταινία ήταν υποψήφια και για Χρυσή Σφαίρα και Σεζάρ.

Μετά το Παρελθόν, ο Φαραντί ξεκίνησε να γράφει ένα σενάριο για μια ταινία που θα γυριζόταν στην Ισπανία, αλλά καθώς αυτή καθυστερούσε, πήρε το χρόνο και γύρισε τον Εμποράκο (Forushande (The Salesman)) στο Ιράν.

Λίγους μήνες αργότερα, ο Εμποράκος επιλέχθηκε για το διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Καννών, η δεύτερη ταινία του Ιρανού σκηνοθέτη που διαγωνιζόταν για το Χρυσό Φοίνικα. Η ταινία απέσπασε το Βραβείο Καλύτερου Σεναρίου και Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας στο Φεστιβάλ, ενώ είναι υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και μία από τις 9 ταινίες που μπήκαν στο shortlist για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Με τους: Shahab Hosseini, Taraneh Alidoosti, Babak Karimi, Mina Sadati

Διάρκεια: 125 λεπτά

http://www.culturenow.gr/54585/o-emporakos-toy-asgkar-faranti

O EMPORAKOS 3 smct

Ο Εμποράκος

Χρήστος Μήτσης – Αθηνόραμα 12/01/2017

Βραβείο σεναρίου και αντρικής ερμηνείας στις Κάνες για ένα αριστοτεχνικά σκηνοθετημένο και σεναριακά κεντημένο κοινωνικό δράμα πολλαπλών αναγνώσεων, το οποίο «ξαναδιαβάζει» δημιουργικά το αριστουργηματικό θεατρικό του Άρθουρ Μίλερ.

Ο Γουίλι Λόμαν αποτελεί εμβληματική μορφή του σύγχρονου θεάτρου. Όχι μόνο γιατί είναι ένας γραμμένος με βάθος κι ευαισθησία χαρακτήρας, αλλά γιατί, ως πρωταγωνιστής του έργου του Άρθουρ Μίλερ «Ο Θάνατος του εμποράκου», αντιπροσωπεύει ιδανικά το ανθρώπινο κόστος της μεταμόρφωσης της Αμερικής σε αυτό που γνωρίζουμε σήμερα: τη μεταπολεμική κοινωνία της αφθονίας, της κατα­νάλωσης, του ανταγωνισμού και μιας νέας μεσοαστικής τάξης. Μιας­ τάξης απελευθερωμένης από το αγροτικό κι εργατικό παρελθόν της, δομημένη πάνω σε φιλελεύθερες σχέσεις κι εμφορούμενη από νέες ηθικές αξίες. Έχοντας φτάσει πλέον μέχρι την Τεχεράνη, η παγκοσμιοποίηση τη μεταμορφώνει με το ρυθμό που η αστική Αμερική άλλαζε όψη (και ψυχή ) την εποχή των Λόμαν και Μίλερ.

Έτσι ο «Εμποράκος» του Ασγκάρ Φαραντί ξεκινάει με μια πολυκατοικία στα όρια της κατάρρευσης, γεγονός που αναγκάζει τον δάσκαλο­ Εμάντ και τη σύζυγό του Ράνα να μετακομίσουν. Το νεαρό ζευγάρι, το οποίο υποδύεται τους Γουίλι και Λίντα Λόμαν σε ένα ερασιτεχνικό ανέβασμα του «Θανάτου του εμποράκου», βρίσκει ένα βολικό καινούργιο διαμέρισμα, από το οποίο όμως η προηγούμενη ένοικος δεν έχει μαζέψει ακόμη τα πράγματά της. Αναζητώντας τη, θα μάθουν πως πρόκειται για μια γυναίκα «με πολλούς αρσενικούς επισκέπτες», ένας από τους οποίους θα περάσει από το διαμέρισμα σε λάθος στιγμή και θα βρει μόνη τη Ράνα στο μπάνιο.

O EMPORAKOS 4 smct

Η εξέλιξη θα αναστατώσει την ευαίσθητη ισορροπία του ζευγαριού και θα σπρώξει τον Εμάντ στην πεισματική αναζήτηση του εισβολέα. Ενός άλλου εμποράκου/Γουίλι Λόμαν όπως αποδεικνύεται, παγιδευμένου στις δικές του ενοχές και αυταπάτες. Μπορεί ο Εμάντ, άνθρωπος της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, να τον καταλάβει αφού μάλιστα «τον υποδύεται» στη θεατρική σκηνή; Ο σκηνοθέτης του αριστουργηματικού «Ένας Χωρισμός» συνεχίζει να στοχάζεται πάνω σε αρχετυπικά­ ηθικά διλήμματα, τοποθετώντας τα σταθερά σε συγκεκριμένο ιστορικό­ και κοινωνικό πλαίσιο. Με διακριτικές σκηνοθετικές παρεμβάσεις πλουτίζει σκηνή τη σκηνή το σεναριακά πολυεπίπεδο δράμα του, που εξαρχής οριοθετεί το αυστηρό θεο­κρατικό και φαλλοκρατικό βλέμμα υπό το οποίο εξελίσσεται.

Από τα κοντινά πλάνα στις ρωγμές του τοίχου μέχρι το πώς στρώνει η Ράνα το κρεβάτι (πώς πετάει το μαξιλάρι του Εμάντ ), από τις σιωπές και τα βλέμματα μέχρι τις θεατρικές μεταμφιέσεις, περιπλέκει όλο και ασφυκτικότερα το αδιέξοδο δράμα των χαρακτήρων, περιγράφοντας έναν προς έναν τους λόγους του ηθικού και του ψυχολογικού εγκλωβισμού τους. (Μέσω του εισβολέα ο Εμάντ εκδικείται στην πραγματικότητα τη Ράνα; ) Τέλος, ανανεώνει ευρηματικά τα θαρραλέα ερωτήματα του Άρθουρ Μίλερ και κοιτάζει στα μάτια το θλιμμένο ιρανικό (νεο-αμερικανικό ) όνειρο, κερδίζοντας τα βραβεία σεναρίου και αντρικού ρόλου στις Κάνες, όπως και μια θέση στη βραχεία λίστα των εννέα υποψηφίων για το ξενόγλωσσσο Όσκαρ ταινιών.

Ιράν, Γαλλία. 2016. Διάρκεια: 125΄. Διανομή: SEVEN FILMS.

http://www.athinorama.gr/cinema/article/o_emporakos_-2518875.html

The Salesman greek poster sm

Ο εμποράκος

Γράφει ο Γιώργος Τσιρακίδης alterthess 14/01/2017

Ο Asghar Farhadi- ίσως ο πιο αναγνωρίσιμός και πολυβραβευμένος ιρανός σκηνοθέτης- επιστρέφει μετά το αριστουργηματικό «Παρελθόν» στην Τεχεράνη για ακόμα μία φορά, με ένα φιλμ/καθρέφτη της σύγχρονης ιρανικής κοινωνίας. Ο «Εμποράκος» έφυγε από το Φεστιβάλ των Καννών με το βραβείο καλύτερου σεναρίου και ανδρικής ερμηνείας (για τον εξαιρετικό Shahab Hosseini) και φιγουράρει ήδη στις λίστες με τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

Ο ευτυχισμένος γάμος του Εμάντ και της Ράνα, δύο καλλιεργημένων ηθοποιών στην Τεχεράνη, θα κλονιστεί όταν ένας ξένος άντρας θα εισβάλει στο σπίτι τους και θα επιτεθεί στη Ράνα. Ήδη από την πρώτη σκηνή ο Farhadi εισάγει τον θεατή στη σημειωτική διάσταση του έργου του. Η πολυκατοικία που ζούσε το ζευγάρι καταρρέει σταδιακά, και τεράστιες ρωγμές διακοσμούν τους τοίχους του διαμερίσματός τους. Τα θεμέλια της κοινωνίας του Ιράν παλιώνουν και σαπίζουν, όπως αυτά της πολυκατοικίας, και το νεαρό μορφωμένο ζευγάρι τρέχει να σωθεί μακριά, πριν την καταστροφή. Να αναζητήσει στέγη αλλού, ίσως στο θέατρο που ανεβάζουν την τελευταία τους παράσταση. Ίσως η τέχνη, που λογοκρίνεται διαρκώς, αποτελεί τη διέξοδο από το παλιό, το συντηρητικό, το απαρχαιωμένο. Πόσο, όμως, έχουν ριζώσει μέσα τους τα στερεότυπα της παλιάς κοινωνίας? Πως μπορεί ένας νέος άνθρωπος να αποβάλλει από μέσα του το φόβο και τη ντροπή που στήριζαν για χρόνια τα θεμέλια ενός ολόκληρου κράτους?

o emporakos sm

Ο Farhadi, καθόλου τυχαία, επέλεξε ο «Θάνατος του Εμποράκου» του Άρθουρ Μίλερ να είναι η παράσταση που ανεβάζει ο θίασος των δύο ηρώων του στο φιλμ. Ο εμποράκος του Μίλερ, ο Γουίλι, αποτελεί ένα από τα πρώτα σύμβολα της αποτυχίας του αμερικάνικου ονείρου. Η αδυναμία του να συντηρήσει οικονομικά την οικογένεια του τσακίζει τον ανδρισμό του, οδηγώντας τον σταδιακά στην καταστροφή. Ο Εμάντ του Farhadi κατρακυλάει ακριβώς στην ίδια ηθική κατηφόρα. Δεν γνωρίζει πως πρέπει να αντιμετωπίσει την κρίση που περνάει το σπίτι του. Πώς να προστατέψει τη γυναίκα του από το ψυχικό τραύμα της επίθεσης. Πώς να επιφέρει δικαιοσύνη, αλλά κυρίως πώς να μην αισθάνεται ντροπή στην υποψία ότι κάποιος άγνωστος άντρας μπορεί να «ατίμασε» τη γυναίκα του. Γιατί ακριβώς αυτό αδυνατεί να ξορκίσει από πάνω της η ιρανική κοινωνία. Την φαλλοκρατική αντίληψη πως η γυναίκα υπόκειται στα χέρια του άντρα, και πως αυτός καλείται να την προστατέψει. Ότι ο βιασμός μπορεί να συγχωρεθεί όταν αφορά έναν άντρα της «παλιάς κοινωνίας», αλλά η γυναίκα θα παραμείνει για πάντα ατιμασμένη.

Με αφήγηση που παραπέμπει σε ελληνική τραγωδία και σκηνοθεσία που θυμίζει αστυνομικό θρίλερ, ο Farhadi οδηγεί την ιστορία του με μαεστρία στο δραματικό κρεσέντο της τρίτης πράξης. Οι ήρωες, τελικά, θα επιστρέψουν στην ετοιμόρροπη πολυκατοικία που άφησαν πίσω τους, για να αναμετρηθούν με τις ρωγμές που έχουν μείνει μέσα τους. Εκεί, που οι πράξεις τους δεν αποτελούν προσπάθεια αυτοδικίας ή εκδίκησης, αλλά αντιδράσεις ανθρώπων εγκλωβισμένων σε μία κοινωνία που αδυνατεί να προχωρήσει μπροστά και να αποδεχτεί το παρελθόν της, ως ιστορική ευθύνη που θα την οδηγήσει σε μία ριζική αλλαγή.

https://www.alterthess.gr/content/o-emporakos

o emporakos CINEMA342 dromos bgct

Για μια τραγική παρεξήγηση

της Ιφιγένειας Καλαντζή* Δρόμος της Αριστεράς 17.01.2017 Δημοσίευση: Φύλλο 342 – 14/1/2017

Ο Εμποράκος, η νέα δουλειά του Ιρανού Ασγκάρ Φαραντί

 Ενώ οι παλιότεροι Ιρανοί κινηματογραφιστές καταδείκνυαν την τριτοκοσμική ένδεια της πατρίδας τους, ο 44χρονος βραβευμένος με Όσκαρ Ασγκάρ Φαραντί ασχολήθηκε με τη μεσαία ιρανική τάξη των μεγαλουπόλεων και τα προβλήματα σύγχρονων ζευγαριών, σε μια δυτικότροπη, μοντέρνα εκδοχή του ισλαμισμού, που αποδέχεται μορφωμένες συζύγους και διαζύγια, εξωραΐζοντας την κατάσταση στο Ιράν, με ανώδυνες για το καθεστώς ταινίες. Έτσι, ευθυγραμμιζόμενος με την αποσιώπηση κάθε αντιθετικής φωνής, παρακάμπτει λογοκρισία, αποκλεισμούς και φυλακίσεις που υφίστανται όσοι τολμούν να αμφισβητήσουν (Ρασούλοφ, Παναχί) και χρίζεται επίσημος εκφραστής του σημερινού ιρανικού καθεστώτος.

Στη νέα βραβευμένη στις Κάννες (Καλύτερο Σενάριο/Καλύτερη Ανδρική Ερμηνεία) ταινία του Ο Εμποράκος, ο Φαραντί σκαρφίζεται με δικό του σενάριο  ένα δράμα γύρω από την εκδίκηση και την αυτοδικία, σμιλεύοντας πολυδιάστατους ντοστογιεφσκικούς χαρακτήρες, που σπαράσσονται από ηθικά διλλήματα και ενοχές. Συνδυάζοντας σεναριακή δομή, ερμηνευτική ορμή και δραματουργία σε κλειστοφοβικούς χώρους, σχηματοποιεί ένα ρεαλιστικό δυναμικό αποτέλεσμα, προσπαθώντας να αναμείξει το θεατρικό Ο θάνατος του Εμποράκου (1948), του Άρθουρ Μίλερ, κορυφαίο δείγμα πολιτικού ρεαλισμού όπου συντελείται η διάψευση του αμερικανικού ονείρου.

Στην κρίσιμη χρονική συγκυρία προετοιμασίας της παράστασης του θεατρικού Ο θάνατος του Εμποράκου, το νεαρό ζευγάρι πρωταγωνιστών αναγκάζεται να μετακομίσει σε άλλο διαμέρισμα, εγκαταλείποντας το προηγούμενο που ήταν ετοιμόρροπο. Μια απροσδόκητη όμως επίθεση, με θύμα τη σύζυγο, που σχετίζεται με την κακή φήμη της προηγούμενης ενοικιάστριας, οδηγεί σε δυσμενή εξέλιξη. Και ενώ οι πρόβες του θεατρικού συνεχίζονται, το αντρόγυνο ολοένα και απομακρύνεται.

Σεναριακό εύρημα και χώρος

Με μουσική μονάχα τη ζωντανή υπόκρουση από τα αποσπασματικά στιγμιότυπα του θεατρικού στην ταινία, οι διάλογοι φέρουν όλη τη δυναμική. Τα θεατρικά αποσπάσματα λειτουργούν ως δείκτης της βαθμιαίας αλλαγής στις σχέσεις του ζευγαριού, μέσα από τις αντιδράσεις τους ως πρωταγωνιστές, σε αντίθεση με άλλες ταινίες, που μετουσιώνουν το θεατρικό στην κινηματογραφική τους δομή, όπως το οσκαρικό Birdman (2014, Αλεχάντρο Γκονζάλεζ Ινιάριτου), όπου η ψυχολογική ένταση του ηθοποιού υποστηρίζεται μέσα από συνεχόμενα μονοπλάνα σε παρασκήνια, παραστάσεις και αληθινή ζωή, αξιοποιώντας κάθε σπιθαμή του χώρου. Εδώ, ο Φαραντί δεν πετυχαίνει να φορτίσει με διφορούμενη διάσταση τους θεατρικούς διαλόγους, καταφέρνει όμως να μεταφέρει ψυχική ένταση μέσα από συναισθηματικά ξεσπάσματα, με κορύφωση θρίλερ.

Η επιλογή να μην απεικονιστεί η βίαιη επίθεση επιφέρει σεναριακή κινητικότητα. Ο σύζυγος ανασυνθέτει αποσπασματικά τις διαφορετικές μαρτυρίες, σε μια περιορισμένη γραμμική σκηνοθετική αφήγηση, που διευρύνεται χρονικά με τα λεκτικά φλασμπάκ των μαρτυριών στο ηχητικό πεδίο. Η άρνηση της σοκαρισμένης γυναίκας να δώσει κατάθεση στην αστυνομία και η σταδιακή ψυχική κατάπτωσή της επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα της εκτός κάδρου βιαιοπραγίας.

Για την απόδοση του φρικιαστικού εγκλήματος στο Ψυχώ (1960), στην περίφημη σκηνή στο ντους, ο Χίτσκοκ επινοεί ολόκληρη σκηνοθετική πατέντα, μέσα από τολμηρό ντεκουπάζ, υπό τους οξείς ήχους ατονικών βιολιών του Μπέρναρντ Χέρμάνν που έγραψε ιστορία. Ο Φαραντί μεταφέρει εντελώς εκτός κάδρου τη δική του σκηνή επίθεσης στο ντους, σεναριακό εύρημα που περιγράφεται μέσα από λεκτικές αφηγήσεις, δημιουργώντας σεναριακή δομή μυστηρίου, με τη σταδιακή αποκάλυψη της ταυτότητας του δράστη και συνεχόμενες παρεξηγήσεις που τροφοδοτούν καταστάσεις.

Οι κλειστοφοβικοί χώροι των αστικών διαμερισμάτων συνδιαλέγονται με την ψυχολογική φόρτιση των χαρακτήρων, σε μια αντίστοιχη λειτουργία με το σινεμά του Αντονιόνι, που ο Φαραντί αποθέωσε στο αριστουργηματικό Τι  απέγινε η Έλι (2009), εμπνεόμενος από την Περιπέτεια (1960), όπου η κατακερματισμένη αφήγηση του νεωτεριστή Αντονιόνι αναδείκνυε τη νομοτελειακή αποξένωση μιας αλλοτριωμένης μπουρζουαζίας, στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία.

Η περιορισμένη αίσθηση του χώρου, μέσα από πολλαπλά πλαίσια στον  Εμποράκο, με τα κατασκευασμένα σκηνικά στη θεατρική σκηνή, που δεσπόζει στην εισαγωγική σεκάνς, τα διαμερίσματα όπου εξελίσσεται το δράμα μέσα στην πυκνοκατοικημένη πρωτεύουσα, η αντανάκλαση της πόλης μέσα από καθρέφτες και το σχόλιο του πρωταγωνιστή «μακάρι να γκρέμιζαν όλη την πόλη και να την ξανάφτιαχναν από την αρχή», παραπέμπουν σε έναν ευρύτερο κοινωνικό περιορισμό, ενώ η μπουλντόζα στα θεμέλια του ετοιμόρροπου κτιρίου παραπέμπει ίσως στα σαθρά θεμέλια της ιρανικής κοινωνίας…

Παραπομπές στο Ισλάμ

Ωστόσο, η ηθικοπλαστική διάσταση του Φαραντί με δεδομένη τη γυναικεία θυματοποίηση, τον αποτροπιασμό για την «ελευθερίων ηθών» προηγούμενη ενοικιάστρια, καθώς και τη σοκαριστική διακοπή του δείπνου, επειδή αγοράστηκε με «βρώμικο» χρήμα, απηχεί μια οπισθοδρομική ισλαμική ηθική. Η αγωνία κορυφώνεται στην τελική πράξη του δράματος μέσα στο ετοιμόρροπο διαμέρισμα, υπό ενδεχόμενη κατάρρευση. Εκεί πέφτουν οι μάσκες και επέρχεται Κάθαρση, σε ένα «άτυπο» λαϊκό δικαστήριο, που λειτουργεί περισσότερο ως Θεία Δίκη. Το ασπρόμαυρο απόσπασμα με σκηνή δημόσιας διαπόμπευσης από παλιότερη ιρανική ταινία που ο σύζυγος-καθηγητής προβάλλει στην τάξη του, συσχετίζεται με το θέμα της δημόσιας ταπείνωσης στην ισλαμική παράδοση.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι συναντάμε συχνά, τόσο στις ταινίες του σπουδαίου Ιρανού Αμπάς Κιαροστάμι, όσο και στου Τούρκου Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν, πολυδιάστατες αφηγηματικές δομές στο λεκτικό πεδίο, γεγονός που ενδέχεται να εδράζει στη θεολογική διάσταση της απεικόνισης στο Ισλάμ. Ωστόσο, ο Φαραντί επιμένει στη βασανιστική καταγραφή της δημόσιας ταπείνωσης του θύτη, υπογραμμίζοντας το αδιέξοδο της εκδίκησης, με την αίσθηση ενοχής στις εκφράσεις των πρωταγωνιστών, μπροστά στους καθρέφτες.

Με διαλεκτική διάθεση περισσότερο φιλοσοφημένη απ’ ό,τι στο χολιγουντιανό σινεμά, όπου μονοδιάστατες προσεγγίσεις δημιουργούν επίπεδους ήρωες, ο κατά Φαραντί Εμποράκος, διερευνώντας το ηθικό ζήτημα της αποκατάστασης της δικαιοσύνης με αυτοδικία και εκδίκηση, δεν ανακηρύσσει κανέναν σε νικητή, προσεγγίζοντας ίσως το ευρύτερο αίσθημα ψευδαίσθησης που αποπνέει το θεατρικό του Μίλερ, κόντρα στη φενάκη του καταναλωτισμού που δημιουργεί κενούς ανθρώπους γεμάτους μικρότητες.

 * Η Ιφιγένεια Καλαντζή, θεωρητικός-κριτικός κινηματογράφου, ifigenia.kalantzi@gmail.com

http://www.e-dromos.gr/%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B5%CE%BE%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7/

Ο Εμποράκος (The Salesman) Trailer Full HD Gr subs

Ο σκηνοθέτης των ταινιών Ένας Χωρισμός και Το Παρελθόν υπογράφει το αριστούργημα από το τελευταίο φεστιβάλ Καννών.

https://www.youtube.com/watch?v=0h-TUX8MC7o

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *